Các phương pháp can thiệp cho trẻ tự kỷ

Can thiệp cho trẻ tự kỷ là những hành động, những liệu pháp nhằm cố gắng cải thiện một vấn đề hoặc một tình trạng nào đó. Hiện nay không có biện pháp điều trị nào có thể chữa khỏi rối loạn phổ tự kỷ, tuy nhiên có nhiều phương pháp can thiệp được phát triển và nghiên cứu giúp cải thiện các chức năng ở trẻ tự kỷ.

Can thiệp sớm là can thiệp ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ mà có thể không đợi đến khi chẩn đoán chắc chắn. Thông thường, can thiệp sớm là can thiệp trẻ trong độ tuổi mầm non (dưới 6 tuổi), trong đó can thiệp trước 3 tuổi được nhấn mạnh về tầm quan trọng vì nó có ý nghĩa tích cực trong việc cải thiện hiệu quả điều trị và làm tăng chất lượng sống của trẻ tự kỷ và gia đình sau này.

Các phương pháp can thiệp bằng giáo dục

Có rất nhiều phương pháp can thiệp cho trẻ tự kỷ, trong đó không thể không nhắc đến phương pháp giáo dục can thiệp.

Giáo dục can thiệp được chia ra nhiều phương pháp khác nhau như:

Phương pháp ABA

Phương pháp này dựa trên cách tiếp cận phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behavior Analysis – ABA), được sử dụng nhiều nhất, có nhiều nghiên cứu nhất và có nhiều bằng chứng khoa học mạnh mẽ nhất về hiệu quả can thiệp.

ABA được thực hiện theo nguyên lý “những hành vi được củng cố (thưởng) sẽ tái diễn thường xuyên hơn những hành vi bị bỏ qua hoặc bị phạt”. ABA gíup cải thiện nhiều chức năng của trẻ tự kỷ: nhận thức, quan hệ xã hội, ngôn ngữ, tự phục vụ… Đồng thời phương pháp này cũng nhấn mạnh việc loại bỏ những hành vi tiêu cực và thay thế bằng hành vi tích cực, giúp trẻ có những ứng xử phù hợp với cuộc sống.

  • Ưu điểm: Phương pháp ABA có kết quả nhất quán khi dạy những kỹ năng và hành vi mới cho trẻ tự kỷ. Cách dạy rõ ràng, dạy được nhiều kỹ năng. Nhiệm vụ được chia thành phần nhỏ, đơn giản. Có thể áp dụng hiệu quả với những hành vi tiêu cực. ABA có thể áp dụng ở mọi tình huống, mọi nơi: ở nhà, ở trường, ở chợ, ở cửa hàng, trên xe, vào giờ ăn cơm, giờ chơi…
  • Nhược điểm: Khi tiến hành ABA cần nhiều thời gian, sự tập trung công sức, tài chính, có thể kéo dài trong nhiều năm. ABA không giúp trẻ đáp ứng với những hoàn cảnh mới.
Phương pháp can thiệp cho trẻ tự kỷABA

Phương pháp ABA

Phương pháp PECS

PECS là hệ thống học tập cho phép trẻ tự kỷ hoặc trẻ kém khả năng ngôn ngữ giao tiếp bằng cách dùng hình ảnh. PECS có thể sử dụng trong mọi môi trường khác nhau, giúp thúc đẩy sự chủ động khởi xướng giao tiếp và phát triển lời nói bằng cách trao tranh về vật trẻ mà cần để đổi lấy vật đó. PECS được dạy theo 6 bước từ đơn giản đến phức tạp tùy theo khả năng nhận thức và mức độ giao tiếp của trẻ tự kỷ.

  • Ưu điểm: Rõ ràng, có chủ ý, trẻ chủ động tham gia, phát triển giao tiếp chức năng nhanh, có thể mở rộng trình độ giao tiếp; phát triển được lời nói.
  • Nhược điểm: Cần nhiều thời gian chuẩn bị tài liệu và hình ảnh, chỉ tập trung vào khả năng giao tiếp, không phải chương trình bao gồm các lĩnh vực xã hội, vận động….
Phương pháp PECS

Phương pháp PECS

Phương pháp TEACCH

Là một chương trình can thiệp đặc biệt, còn được gọi là “giảng dạy có cấu trúc”. TEACCH thường được tiến hành trong lớp học, mỗi học sinh có một kế hoạch giáo dục cá nhân. Phương pháp này sắp đặt các hoạt động theo trình tự và quy luật, sử dụng thời gian biểu trực quan, sắp đặt môi trường giảm thiểu xao nhãng, sắp xếp các thiết bị học tập làm tăng tính thích ứng và độc lập của trẻ .

  • Ưu điểm: Có cả một chương trình đáp ứng với nhu cầu của trẻ, trẻ tự kỷ hiểu và đáp ứng các yêu cầu, tập trung vào những kỹ năng của trẻ chứ không phải những nhược điểm.
  • Nhược điểm: Rất gò bó và cần tập trung vào những đồ dùng, cách thức tổ chức chặt chẽ, cần nhiều nhân lực để thực hiện.
Phương pháp TEACCH

Phương pháp TEACCH

 Phương pháp Floor time

Floor time là một kỹ thuật trị liệu dựa trên nền tảng của mô hình mối quan hệ phát triển cá nhân khác biệt (DIR – Developmental Individual Difference Relationship Model). Floortime liên quan đến khái niệm “chơi trị liệu”, trong đó các hoạt động yêu thích của trẻ được sử dụng để phát triển các kỹ năng xã hội tích cực khác. Phương pháp này nhấn mạnh vai trò của cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình nhằm phát triển mối quan hệ tình cảm của trẻ.

  • Ưu điểm: Phát triển cảm xúc thay vì phát triển trí tuệ, khuyến khích trẻ chủ động tương tác, phụ huynh đóng vai trò chính trong việc trị liệu.
  • Nhược điểm: không dạy cách học, cách phát triển trí tuệ như những trẻ khác, hơi khó tương tác ban đầu với trẻ.
 Phương pháp Floor time

Phương pháp Floor time

Mô hình phát triển sớm ESDM (Early Start Denver Model)

ESDM là phương pháp can thiệp lấy mối quan hệ giao tiếp và mốc phát triển làm nền tảng, sử dụng các kỹ thuật dạy của ABA. Thích hợp với trẻ tự kỷ và trẻ có triệu chứng tự kỷ từ 1-6 tuổi. Nội dung của chương trình can thiệp bao gồm các kỹ  năng: giao tiếp tiếp nhận, giao tiếp diễn đạt, kỹ năng xã hội, kỹ năng chơi, kỹ năng nhận thức, kỹ năng vận động thô và tinh, tự lập và hành vi thích ứng. Người dạy có thể là giáo viên, cha mẹ, anh chị em… thông qua các hoạt động sinh hoạt, chơi đùa hàng ngày để tạo ra và duy trì chú ý của trẻ, bắt chước, phát triển giao tiếp có lời và không lời…

  • Ưu điểm: Là chương trình có tính hệ thống và khoa học, áp dụng tốt và xuyên suốt trong nhiều giai đoạn với trẻ tự kỷ ở giai đoạn sớm (từ 1 tuổi), kể cả trẻ nghi ngờ tự kỷ, các bài học giúp phát triển tương đối toàn diện các chức năng cho trẻ.
  • Nhược điểm: Chi phí can thiệp cao.
Mô hình phát triển sớm ESDM

Mô hình phát triển sớm ESDM

Một số phương pháp can thiệp khác

Ngoài phương pháp can thiệp bằng giáo dục thì cũng có rất nhiều các phương pháp khác như: can thiệp bằng thuốc, sử dụng oxy cao áp, châm cứu, ghép tế bào gốc, thải độc, chế độ ăn không Gluten và Casein, âm nhạc trị liệu…. Nhưng cho đến nay phương pháp điều trị hiệu quả nhất vẫn là giáo dục chuyên biệt được thực hiện sớm, đúng phương pháp.

Trên đây là các phương pháp can thiệp cho trẻ tự kỷ được Reviewscotam.vn tổng hợp và chia sẻ, các bậc cha mẹ có thể tham khảo và tìm cho con những phương pháp can thiệp phù hợp cho trẻ.

Reviewscotam.vn
Logo
Enable registration in settings - general